|
|
|
mŒa® T¿ago åug¤âu uhî«, njtU«
xUehŸ rªâ¤jh®fŸ. ‘‘Ú§fS«
v‹id khâÇ ogh®£bk©Ly ïUªjjh mŒa® brh‹dhU. gh®¤jh XŒî¡F m¥òwkh
ïªj ÃWtd¤ij¤ bjhl§»d khâÇ bjÇaÈna? bgÇa M~Õ° ntw t¢áU¡Ñ§f.
mJdhy FiwŠrg£r« mŠrhW tUõkhtJ ïªj ãÌdi[ el¤âÆU¡fQ«. ÄŠá
Ċᥠnghdh c§fS¡F 50 taR Tl ïU¡fhJ.
ntw VjhtJ fhuz§fS¡fhf M¡õ‹ vL¡f¥g£oUªjh - ïªj msî¡F c§fS¡F
bršth¡F tu thŒ¥ò ïšy. ntiyia V‹ É£O§f?” uhit¥
gh®¤j áy behofSŸ nf£lh® njt®. ‘‘buh«g
g®[dš Éõa«. mbjšyh« ï¥g
vJ¡F?” ‘brhšy
ÉU¥gÄšiy‹dh eh‹ f£lha¥gL¤jy. r®¡fh® c¤ânahf¤Jy, mJyí«
nghä°y ïUªjh bghJ#d§fS¡F ešyJ g©z Koí«D M¤jukh e«gw vd¡F mJ
xU beUlš. jaî brŠR j¥gh Ãid¡fhÔ§f.” ‘‘ehN¡fh¡
nfŸÉ nf£lh¡Tl¡ Tl k¤jt§f»£nlÆUªJ
c©ikia tutiH¡f Koí«D buh«g tUõ« K‹dhy eh‹ [¥-ï‹°bg¡luh
ntiy¡F nr®ªj òJRny xU jlt bk£uh[&¡F¥ nghÆUªj¥g âth‹ gAö®
guh§Fr« ehíL brh‹dhU.” ‘‘nfŸÉ¥glhj
bgauh ïU¡nf?” ‘‘btŸs¡fhu§
fhy¤Jy - Kjš Kjyh xU khefu¤J¡F nghä°y fÄõduh Md xnu ïªâa® mt®
jh‹. 1919y Ç£ila® MÆ£lhU. mtnuhl bgaiu, ïªâa¥ nghä° rǤâu«D
x©Q vGj¥g£lh mJy j§f vG¤J¡fŸs m¢álQ«. mtU¡»Uªj
ò¤ârhȤjd¤J¡ F«, ijÇa¤J¡F«, rknaháj¤J¡F« <L ïizna
»ilahJ.” ‘‘mt®
m¥go v‹d bgÇrh¢ brŠrhU?” ‘‘mªj¡
fhy¤Jy kî©£ nuh£y ïUªj bgÇa filfŸ bu©nl bu©L jh‹. x©Q ‘‘V‹?” ‘‘1849‘
Õ£l® M® - ï§äõ&y - X. M®. M®. - D xU¤jU«
#h®{ fh®l‹-§fw ï‹bdhU¤ jUkh nr®ªJ bk£uh° iAnfh®£L¡F¥
g¡f« - ¥uh£nt§fw bjUîy Mu«ã¢r f«bgÅ mJ. fh®l‹ j‹ndhl g§Ffis
Õ£l®»£lna FL¤J£L nghÆ£lhU. ïtU¡F n#«°D« uhg®£D« ïu©L
gr§f bghwªjJ¡F m¥òwkh mªj ÃWtd¤J¡F ïªj¥ bgaiu it¢R mij kî©£
nuhLy ï‹Å¡F ïU¡fw °gh£L¡F ïl kh‰w« g©Âdh§f. m¥ngh ão¢R
mJy všyh Éj ca® uf fofhu§fS« eiffS« »il¢áJ, ï‹Å¡F« »il¡FJ.
1919š Fo nghijÆy Rkh® 50 btŸis¡fhu uhQt mâfhǧf Míj§fnshl
tªJ mij¢ Niwahodh§f. ehíL [h®»£l gaªJ»£nl mªj¡ f«bgÅ òfh®
FL¤â¢R. bfhŸisao¢r m›tsî
ngU« b[Æ‹£ jhk° kî©£y cŸs uhQt Kfh«y ïU¡fh§f‹D fÄõdU¡F¤
jftš »il¢rJ. clnd mtU xU btŸis¡fhu
ï‹°bg¡l® jiyikÆy nrhjid gh®£oa thu©nlhl mD¥ã¢rhU.
nahá¢R¥ ghU§f. btŸis¡fhu‹ M£áÆy - mt§f uhQt¤J¡F vâuh
xU ïªâa mâfhÇ - ehíL§fw xU fÄõd® M¡õ‹ vL¡f¤ JŠrhU. m¥ngh
- mªj Kfh«y ïUªj ¥Çnfoa® - ïtiu Él xU °nl{ ca® ÃiyÆy cŸst®,
thu©il th§»¥ gh®¤J - ‘v‹d âÄ® ïUªjh ï§f tUt? Ú brhšwJ c©ikah
ïUªjh v‹ndhl M£fŸ nky M¡õ‹ vL¥ng‹. ïšy‹dh v‹ndhl ~ngh®[
ehnd ä£ g©Â, c‹ndhl fÄõdu õ]£ g©z tUnt‹D, bfh¡fÇ¢rhU. ghu¡[&y
mtnuhl MS§fns nrhjid ngh£lh§f. bfhŸis nghd m¤jidí« »il¢RJ. bfhŸisÆš
<Lg£l m›tsî ngiuí« ntiyia É£L mD¥ã£lh§f. všyh¥ bghUisí«
Ç£l®‹ g©Â,‘İl® ehíL I Çaä m¥ßÎna£ ít® ¥nutÇ,‘
‹D m¥òwkh ne®y tªJ brhšÈ ršô£ mo¢rhuh« mªj ãÇnfoa®. Mdh
m‹Åa M£áah¢nr! mtU¡F gjÉ ca®î FL¤J I. Í. M¡fwJ¡F gâyh, muR
f£lha ‘‘ï¥go
xU mÚâah?” ‘‘kAh‹fs¤jh‹
M©lt‹ nrhjid g©QthU. guh§Fr« ehíL [hnuhl bga® btËna tuhk m¥gona
mK§»¥ nghf ï‹bdhU fhuzK« c©L. mj Éâ‹D k£L« jh‹ brhšy Koí«.” ‘‘Çaä?” ‘‘gjÉ
bghJth bfsut¤ij¡ FL¡F«. Mdh mJnt ntw áy fhuz§fS¡fhf FL«g¤njhl ešy
bgaiuna bfL¤J¡ F£o¢Rtuh¡»L«.” ‘‘m¥go
v‹d elªjJ?” . . . . . . PhƉW¡»Hik
v‹gjhš, 1930M« M©oš #]&‹ 1M« njâia, âU¢á k¤âa¢ áiwÆš
Phgf« it¤J¡ bfhŸs nt©oa bgÇa njit vªj btŸis¡fhu mâfhÇ¡F« ïU¡fÉšiy. Mdhš,
m‹W mâfhiyÆš vGªJ jdJ fj® Milfis¤ njhŒ¤J cy®¤â ÃÄ®ªj,
V‰fdnt bkȪj clš, xU khj
áiwthr¤âš nkY« xU R‰W FiwªâUªj, ã‰fhy¤âš ‘uh#hÍ’
v‹W k£Lnk kÇahijíl‹ miH¡f¥gl ïUªj, t¡Ñš bjhÊiy cj¿¤jŸËa
r¡fut®¤â uh#nfhghyh¢rhÇahU¡F rÇahf 9 k¡F, fL« nfhg« tªjJ. 31
eh£fS¡F K‹ò ntjhu©a¤âÈUªJ ÉoªjJnk
mtiu¡ ifJ brŒa nghä[h®,
CÇ‹ ika¥ gFâia¢ NœªJ bfhŸs¤ â£l Ä£oUªjd®. Mdhš
K‹djhfnt mâfhiy m¤bjhifia
brY¤j kW¤J, ‘nkY« 3 khj« áiwthr« mDgÉ¡f¤ jah®’ v‹W mªj
kAh‹ Úâk‹w¤âš m¿É¤J, mâš xU khj¤ij m‹Wjh‹ Ko¤âUªjh®. nghuh£l«
ehbl§»Y« elªjJ. btŸisa®fË‹ jofŸ âah»fË‹ jiyfis¥ cil¤J, vY«òfis
behW¡»d. kAh¤kh fhªâ c£gl ml¡F Kiwia v⮤j y£r¡fz¡fhd
nghuhËfŸ brhšbyhzh¤ Jau§fis mDgɤJ áiwÆš tho¡bfh©oUªjd®. ü‰W¡fz¡fhndh®
ntjhu©a¤âš k£L« ifJ brŒa¥g£lh®fŸ. »£l¤j£l
150 ikš, gáí« g£oÅíkhf¢ ru¡F uÆÈš gaz« brŒJ fis¤J¥nghŒ
uh#hÍ mil¡f¥g£oUªj âU¢á k¤âa¢ áiw¡F tªJ nr®ªj fh§»u°
bjh©l®fË‹ cl«ò KGtJ« tÇ¡FâiufŸ nghy¤ jG«òfŸ ïUªjij mt®
gh®¤jh®. áyt‰¿š ïu¤j« fhŒªJ ò©fshfî« ïUªjd. mt®fS¡F vªjÉjkhd
ỢirfS« mË¡f¥g£ljhf¤ bjÇaÉšiy. ‘‘v¥go
mo¢áU¡fh§f‹D ghU§f mŒah!’’ jdJ
»Êªj r£ilia¡ fH‰¿¡ fh©ã¤j thnw ntjidia btË¥gL¤âa xU bjh©lÇl«
gÇthf¥ ngRtj‰F¥ gâyhf, ïW¡fkhd FuÈš, ‘‘Ú§f všyhU« v‹d
brŠnrŸD Kjšy brhšnwsh?” v‹W uh#hÍ nf£lh®. nfŸÉ¡F¥
gâyË¥gj‰F gâyhf, r‰W¥ gUkdhf ïUªj xU âah», “òËa§bfh«ò
fshy ÄUf§fis mo¡fw khâÇ ÉshᤠjŸËdh§f, mŒah! eh§fshtJ guth ïšiy.
°¤ßfŸD Tl¥ gh®¡fhk...[nfhjÇ U¡Ä yºÄgâÆ‹ ifia juju‹D ïG¤J¡
ÑH jŸË£lh§f. kJiu it¤âaehjŒaU«, tujh¢rhÇa©zhî«
el¡f¡Tl Koahk...” ‘‘btŸis¡fhuD¡F
moikah ïU¡fw fh©°lãŸfsh ïUªjhY«, mt§fŸs 99 rjÉ»j« e«k eh£l¢
nr®ªjth jh‹. ï¥go fh£LÄuh©o¤jdkh mo¡f VjhtJ fhuz« ârakh ïUªâU¡fQ«!
v‹d elªjJ‹D kiw¡fhk brhšY§nfh!” ‘‘Ú§f
c¤juî ngh£l khâÇ fl‰fiufŸs c¥ò vL¡f x›bthU ehS« Ka‰á elªJJ.
Kªjh ehŸ mâf« go¡fhj ViH ÉtrhÆfŸ jh‹ mâfkh ïUªjh. nghä°fhuh
c¥ò¢ r£ofis xil¡fw neu¤Jy Vnjh bfhŠr« ng®...’’ ‘‘btŠrhsh?
ïšiy, ifÄŠádhsh?” ‘‘e«k
c¥ig...” ‘‘k¤j
r«ghõizfŸ vd¡F¤ njit ïšiy. m§f elªjj¢ brhšY§nfh!” ‘‘Vnjh
x©Q bu©L th®¤ij k£L«...” ‘‘mJ
ï¤jid ehŸ, yB¡fz¡fhdth brŠr âahf¤ij¤ âuÞfÇ¢rJ¡F rkhd«.
ahuhtJ ntw vijí«, ne¤â¡F c§fis všyh« mbu°L g©w¢br brŠrhsh?‘ ‘‘ghuj
khjh nky [¤âakh¢ brhšnwh«. m¥go vJînk el¡fšy. JL¡fh áy th®¤ijfŸ
jh‹...” áiwÆyil¡f¥g£oUªj âah»fŸ xnu FuÈš bjhl®ªJ r¤âa« brŒjnghJ, uh#hÍ c‹Å¥ghf midtÇ‹ Kf§fisí« ftŤjh®. m§F
ahU« bghŒíiu¡fÉšiy v‹gJ bjËthf¤ bjǪjJ. áy
ÃÄl§fŸ bksd« rhâ¤jh® mªj¢ rhz¡»a®. T£l«
mtuJ MWjY¡fhf fh¤âUªjJ. mj‰F
gâyhf m¤njrg¡jÇ‹ th®¤ijfŸ åu¤ij C£od. ‘‘mªÃahŸ
rhRtjkh ïªj óÄÆy j§»©L ïU¡f KoahJ. mthis ï§nfUªJ bjhu¤j ï‹D«
áy kh[nkh, tUõ§fnsh Mfyh«. mJ Ãiwnt®uehŸ tiu ehk bghWikah ïUªnjahfQ«.
ïÅnk ïªj khâÇ j¥ò el¡f¥glhJ! ïªj Íšyh¡ fby¡lU¡F jh®©‹D
ngU. mJ¡F KŸS‹D« xU m®¤jK©L. mt‹
ek¡F Äu£lš É£l¥g, KŸS¡F miyfisml¡fw r¡â »ilahJ‹D ng¥g®fhuhs©l
brh‹nd‹. vªj¥ ghÉ mij¥ go¢R¤ bjhiy¢R v¥go Égßjkh¥ òÇŠ R©lhndh,
mªj gfthD¡F¤jh‹ btË¢r«. rÇ, nghf£L«!
c§f všyhU¡F« v›tsî
khr« fL§fhtš j©lid FL¤âU¡ fh‹ mªj jh£á©a« ïšyhj khÍÞ£nu£?” ‘‘xU
tUõ«!” ‘‘mJ
mŠR yB¤J ïUg¤jŠrhÆu¤J
bjhŸshÆu¤J mWgJ ÃÄõ« jh‹. c§fŸs ahbušyh« v©ÂdhY« v©ziy‹dhY«
v‹dh©l if fofhu« ïU¡F. eh‹ v‹ndhl fz¡if ï¥gnt bjhl§»£nl‹,”
v‹wh® mªj _j¿P®. Mdhš mtU¡F¡ Tl m‹Åa®fŸ e« eh£il É£L btËnaw m‹¿ÈUªJ rÇahf 4099 eh£fŸ ão¡F« v‹w fz¡F m¥nghJ bjǪâU¡f thŒ¥ãU¡fÉšiy.
btËna
fh©ã¤J¡ bfhŸshÉ£lhY«, mªj Ô®¡fjÇáÆ‹ cŸs¤JŸ bgh§»a
nfhg« ml§fÉšiy. á¿J
neu« fʤJ mªj¥ ãu«go c¤juit¥
ãw¥ã¤j mâfhÇÆ‹ bga® mt® fhJ fis v£oaJ. ‘‘kdRy
fhªâÍnahl ghij Æy el¡fQ«D g£L, bk£uh[&y t¡Ñš bjhÊiy Él kh¤UóÄjh‹
K¡»a«D eh‹ Koî g©Âd mnj tUõ¤Jy ghujkhjhnthl rªjâfŸs Kjš nghäÞ
fÄõduh Md guh§Fr« ehíLî¡F ï¥go xU òŸisah©lh‹ tªJ bghwªjhnd!”
v‹W jd¡FŸ behªJ bfh©lh® uh#hÍ. Mdhš
rÇahf 5066 ehŸ fʤJ, ‘òËa§
bfh«ò’ v‹w bgauhš k£Lnk Phgf« it¤âU¡ f¥gl¥ nghF« j‹uh#&Y
ehíL v‹w bga® bfh©l mªj mâfhÇ¡bfâuhf jh‹ vL¡f ÉU¡F« KoîfŸ
g‰¿ mtuJ kdâš á¿J« ja¡f§fŸ njh‹wÉšiy. .
. . . . ‘‘be#«khnt
j‹uh#&Y ehíL òËa§bfh«ò fis ô° g©z¢brh‹dhuh?” njtuhš
jdJ rªnjf¤ij btË¥gL¤jhkš ïU¡f KoaÉšiy. ‘‘M¡Rtyh
m¥go xU M®lu mt® nghlnt ïšiy. mªj¡ fhy¤Jy fh‹°l㟠ï‹Å¡F
cŸs ï‹°bg¡lU¡F rkhd«. fhuz« m›tsî bfhw¢ryhdt§fjh‹ ntiyÆy
ïUªjh§f. m¥go ïUªjt§fS¡F r_f¤Jy kâ¥ò« kÇahijí« mâf«. áy
ng® bf£lth®¤ij ô° g©Âdh§fwjhy, mt§fS¡F¡ nfhg« tªâU¡F.
j‹ndhl ÑH ïU¡fw ~ngh®[&¡F ~ÕšLy
kÇahij FiwŠrh,
mt§f mL¤J v¥go ãnA› g©Qth§f§fnsh‹D xU M~Õ[U¡F rªnjf«
tªjhny, FiwŠr g£r gy¤ij ãunahf« g©zyh«D M®l® nghLth§f. mj¤jh‹
j‹uh#&Y ehíLî« g©ÂdhU. g£ mtU¡F¡ ÑnH ntiy gh®¡fwt§f mij
İô° g©Â£lh§f. mªj¢ r«gt« filáÆy j‹uh#&Y ehíLî¡F k£L«
ïšiy, mtnuhl ~ghj® guh§Fr« ehíLî¡F Ãahakh »il¢áU¡f nt©oa òfiHí«
kiw¢áU¢R. g£ bj‹, j£ <° iy~¥,” uhÉ‹ FuÈš nyrhf Éu¡â
ïUªjJ. ‘‘Ú§f
ï¥g¢ brh‹dJ¡F« c§f iy~ò¡F« v‹d bjhl®ò?” ‘‘v‹ndhl
Kjš nfi[ ÉrhÇ¡f eh‹ guh§Fr« rhiu f‹[š£ g©Ând‹. bghJth
ahUnk bghwªjîlnd »ÇÄdš MÆlwâšiy‹D mt® brh‹dhU. ehN¡fh nfŸÉfŸ
nf£lh vªj¡ nf°yí« J¥ò Jy¡»lyh«D mt® m£it° g©ÂdhU. mij
ntjth¡fh vL¤J»£L ntw xU kh£l®y - buh«g ehis¡F m¥òwkh m¥is g©Â¥
gh®¤j¥g¤jh‹ všyh¤J¡Fnk NœÃiyí« xU K¡»a m«r«fw nk£l®
òÇŠRJ. mªj¢ NœÃiyahy jh‹ v‹ndhl ̰lnuhl iy~ng ghHh», mt j‰bfhiy
g©Â»£lh.” ‘‘â°
<° <t‹ nkh® ï‹lu°o§.” ‘‘eh‹
Ju¤â¡»£L ïUªj xU F‰wthË jh‹
v‹ndhl ̰liu Vkh¤âdt‹. mt m¥gjh‹ go¥ig Ko¢á£L ntiyÆny
nr®ªâUªjh. mtnshl ïbd¡°ÕÇa‹i[ İô° g©Â, mtis Vkh¤âdnjhl
k£L« ïšyhk, mtnshl fhÇaiuí« ÞghÆš g©Â£lh‹ mªj uh°fš. ešytdh
eo¢R mt kdRy ïl« ão¢R, xU å¡ bkhbk‹Ly mts¡ bfL¤J£lh‹. mL¤j
ehŸ, eh‹ njo¡»£L ïUªj F‰wthËí« mtndjh‹D bjÇŠrJ. mnj ï‹~g®nkõid
it¢R, nfh®£Ly ‘jÅ¥g£l Énuhj« fhuzkh eh‹ mtid J‹òW¤jnw‹D
¥%› g©Â£lh‹. mtndhl FL«g¡
fbd¡õ‹° - M£áÆy ïUªj ie#hnkhl beU§»a csth˧fw ngh®it mtD¡F
ÉLjiy th§»¡ FL¤JJ. v‹ndhl j§if j‰bfhiy g©Â»£lh. mt‹ m¥nghij¡F
j¥ã¢R£lh‹. filáah vij vªj¥ nghä° M~Õ[U« brŒa¥glhnjh, mij
eh‹ brŒa nt©o tªjJ. c©ikia
Ã%ã¡f KoahJ‹D vd¡F¤ bjÇŠrJdhy,
ntw xU F‰wthËa mtD¡F vâuhf VÉÉ£L, eh‹ v‹ndhl gÊ Ô®¤J»£nl‹.
Mdh v‹d ãunahrd«? c§fS¡F vâuh ‘vÉbl‹Þ’ ïšyh£o‹dhY« c§fis
kh£oÉl Ka‰áfŸ el¡F«. Ú§fshfnt xJ§»¡F§ ‘‘c§f
̰liu xU ¡ÇÄdyhy v¥go ï›tsî RSth Vkh¤j KoŠRJ? jÉu Ú§f njlw
khâÇ mt‹ m¥go bgÇrh v‹d j¥ò¥ g©Âdh‹?” (bjhlU«) |